Chùa Non Nước là một trong những ngôi chùa cổ kính và linh thiêng bậc nhất Việt Nam, gắn liền với hai danh thắng nổi tiếng: Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng) và khu du lịch Tràng An – Bích Động (Ninh Bình). Với bề dày lịch sử hàng trăm năm, kiến trúc độc đáo hòa quyện cùng thiên nhiên kỳ vĩ, chùa Non Nước không chỉ là điểm hành hương tâm linh mà còn là di sản văn hóa cần được gìn giữ. Bài viết này sẽ đưa bạn khám phá tất tần tật về chùa Non Nước, từ vị trí, lịch sử, kiến trúc, đến những trải nghiệm khó quên khi ghé thăm.
Chùa Non Nước không phải là một địa danh duy nhất mà là tên gọi chung cho hai ngôi chùa cổ nổi tiếng: một tọa lạc tại phường Hòa Hải, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng (thường gọi là chùa Non Nước Đà Nẵng) và một tọa lạc tại thị trấn Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình (thường gọi là chùa Non Nước Ninh Bình). Cả hai đều có giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh đặc biệt.
Chùa Non Nước (Đà Nẵng): Nằm dưới chân núi Thủy Sơn, thuộc quần thể danh thắng Ngũ Hành Sơn. Đây là ngôi chùa cổ có tuổi đời hơn 400 năm, nổi tiếng với kiến trúc độc đáo và nhiều bảo vật quốc gia.
Chùa Non Nước (Ninh Bình): Tọa lạc trên núi Non Nước (còn gọi là núi Cánh Diều) bên bờ sông Vân. Ngôi chùa này gắn liền với văn hóa, lịch sử thời Đinh – Lê – Lý và là một điểm dừng chân quen thuộc trên hành trình du lịch Ninh Bình.
Cả hai ngôi chùa đều được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, thu hút đông đảo du khách và phật tử đến tham quan, chiêm bái mỗi năm.
Vị trí địa lý và cách di chuyển đến Chùa Non Nước
Chùa Non Nước ở Đà Nẵng
Chùa Non Nước Đà Nẵng tọa lạc tại số 271 đường Ngũ Hành Sơn, phường Hòa Hải, quận Ngũ Hành Sơn. Cách trung tâm thành phố Đà Nẵng khoảng 8 km về phía Đông Nam. Du khách có thể di chuyển bằng xe máy, taxi hoặc ô tô dọc theo đường Trường Sa, Võ Nguyên Giáp đến khu vực Ngũ Hành Sơn.
Khi đến cổng khu danh thắng Ngũ Hành Sơn, bạn mua vé tham quan và đi bộ hoặc thang máy lên lưng chừng núi để vào chùa. Nếu đi bộ, bạn sẽ leo khoảng 150 bậc đá qua một số hang động đẹp như động Huyền Không, hang Tàng Chơn.
Chùa Non Nước ở Ninh Bình
Chùa Non Nước Ninh Bình nằm trên núi Non Nước, sát quốc lộ 1 (đoạn qua trung tâm thành phố Ninh Bình). Vị trí rất thuận lợi, chỉ cách ga Ninh Bình khoảng 1 km. Du khách từ Hà Nội có thể đi xe khách, tàu hỏa đến thành phố Ninh Bình, sau đó đi bộ hoặc chạy xe máy khoảng 1 km là tới chân núi. Con đường lên chùa là những bậc đá cheo leo dẫn qua khuôn viên rộng lớn.
Lịch sử hình thành và tên gọi Chùa Non Nước
Chùa Non Nước Đà Nẵng: Hơn 400 năm lịch sử
Chùa Non Nước Đà Nẵng được xây dựng vào năm 1630 dưới thời chúa Nguyễn Phúc Nguyên. Ban đầu chùa có tên là chùa Quán Thế Âm, sau đó dân gian quen gọi là chùa Non Nước vì nằm trên núi Non Nước (tên cũ của Ngũ Hành Sơn). Trải qua nhiều cuộc chiến tranh và trùng tu, ngôi chùa vẫn giữ nguyên nét cổ kính. Vua Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức từng đến đây và ban tặng nhiều sắc phong, hoành phi.
Năm 1990, chùa Non Nước được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Đặc biệt, trong chùa hiện lưu giữ bộ tượng Phật Thích Ca bằng đồng niên đại thế kỷ XVIII và nhiều pho tượng gỗ cổ quý giá.
Chùa Non Nước Ninh Bình: Từ chùa Đồng Phúc đến ngày nay
Chùa Non Nước Ninh Bình vốn có tên chữ là “Đồng Phúc tự” (chùa Phúc Đồng) được khởi dựng từ thời nhà Lý, thế kỷ XI. Tọa lạc trên núi Non Nước, chùa vốn là nơi tu hành của các cao tăng và gắn liền với nhà sư Nguyễn Minh Không—người có công khai mở nhiều ngôi chùa ở vùng đất này. Trải qua thời gian, chùa bị tàn phá nặng nề trong chiến tranh, đến năm 1990 được tôn tạo lại. Nơi đây còn là chứng tích của cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Điểm nổi bật là trên đỉnh núi Non Nước còn có tượng Phật bà Quan Âm cao 10 m đứng nhìn ra dòng sông Vân, tạo nên khung cảnh thanh bình.
Kiến trúc đặc trưng của Chùa Non Nước
Chùa Non Nước Đà Nẵng: Sự kết hợp giữa tự nhiên và tâm linh
Kiến trúc chùa Non Nước Đà Nẵng mang phong cách chùa cổ Việt Nam với tam quan, chính điện, nhà tổ, nhà tăng. Điểm nhấn là vị trí dựa vào vách núi đá, tận dụng các hang động tự nhiên làm nơi thờ tự.
Khu vực
Đặc điểm nổi bật
Cổng tam quan
Xây bằng gạch, mái ngói cong, hai bên có trụ biểu với đôi câu đối chữ Hán.
Chánh điện
Lợp ngói vảy cá, cột kèo gỗ lim chạm trổ hoa văn tứ linh. Gian giữa thờ Phật Thích Ca, hai gian thờ Bồ Tát và La Hán.
Động Huyền Không
Tự nhiên dưới lòng núi, được biến thành chùa thờ Quán Thế Âm. Ánh sáng chiếu xuyên qua vách đá tạo không gian linh thiêng.
Cổng Vân Thông
Đường lên chùa đi qua cổng đá cổ, phía trên có suối Tiên và dòng chữ “Vân Thông” khắc vào đá.
Ngoài ra, chùa còn có khu vườn tháp mộ của các vị sư tổ với nhiều tháp cổ xây bằng đá ong (niên đại thế kỷ XVII). Đây là bộ sưu tập tháp quý hiếm trong hệ thống chùa Việt.
Chùa Non Nước Ninh Bình: Cổ kính giữa sông núi
Chùa Non Nước Ninh Bình có kiến trúc đơn giản hơn, gồm tam quan, tiền đường, thượng điện. Tuy nhiên, vị trí trên đỉnh núi Non Nước khiến kiến trúc hòa trộn với cảnh quan. Từ cổng chùa, du khách leo hơn 200 bậc đá lên khu vực chính điện. Bên trong chùa thờ Phật Thích Ca, Thánh Mẫu và các vị tướng thời Đinh – Lê. Ghé thăm chùa, đừng bỏ qua bức tượng Phật bà Quan Âm trên đỉnh núi cao 45 m so với mực nước biển, được dát vàng, gần đây đã trở thành biểu tượng tâm linh của Ninh Bình.
Giá trị văn hóa, lịch sử và tâm linh của Chùa Non Nước
Lịch sử: Cả hai ngôi chùa đều là chứng nhân của nhiều triều đại phong kiến, lưu giữ nhiều hiện vật quý: bia đá, chuông đồng, sắc phong. Chùa Non Nước Đà Nẵng còn là nơi hoạt động của các nhà cách mạng trong thời kỳ kháng chiến.
Văn hóa: Hàng năm, chùa tổ chức lễ hội lớn (lễ hội Quán Thế Âm tại Đà Nẵng, lễ hội chùa Non Nước tại Ninh Bình) thu hút hàng vạn phật tử tham gia. Lễ hội Ngũ Hành Sơn diễn ra vào ngày 19/2 âm lịch tại Đà Nẵng với nhiều nghi lễ truyền thống như rước kiệu, tế lễ, hát chèo.
Tâm linh: Người dân tin rằng đến chùa Non Nước cầu bình an, may mắn rất linh nghiệm. Không gian yên tĩnh, thiên nhiên hùng vĩ giúp du khách tĩnh tâm, thoát khỏi ồn ào phố thị.
Lợi ích khi tham quan Chùa Non Nước
Khám phá chùa Non Nước mang lại nhiều lợi ích vượt ngoài tín ngưỡng:
Thư giãn tinh thần: Cảnh sắc hữu tình, không khí trong lành ở hai ngôi chùa giúp giảm căng thẳng hiệu quả.
Hiểu biết lịch sử: Tìm hiểu về văn hóa Chămpa và Việt qua các di tích, bia ký.
Rèn luyện sức khỏe: Leo bậc đá lên chùa kết hợp leo núi tại Ngũ Hành Sơn hoặc núi Non Nước là bài tập thể lực tuyệt vời.
Check-in sống ảo: Kiến trúc cổ, hang động, tượng Phật lớn tạo nên những góc chụp ảnh đẹp.
Một số hạn chế và lưu ý khi tham quan Chùa Non Nước
Đông khách vào mùa lễ hội: Tháng 2-3 âm lịch, lượng du khách đổ về rất đông, gây khó khăn trong việc di chuyển, chỗ đỗ xe.
Địa hình dốc: Đường lên chùa nhiều bậc đá, không phù hợp với người già, trẻ nhỏ hoặc người có vấn đề về xương khớp. Nên đi giày thể thao và mang theo nước uống.
Hiện tượng thương mại hóa: Ở cả hai nơi đều có người bán đồ lưu niệm, vé số, bói toán, du khách cần tỉnh táo tránh bị ép giá.
So sánh Chùa Non Nước Đà Nẵng và Chùa Non Nước Ninh Bình
Tiêu chí
Chùa Non Nước Đà Nẵng
Chùa Non Nước Ninh Bình
Vị trí
Trong khu danh thắng Ngũ Hành Sơn, gần biển Mỹ Khê
Trên núi Non Nước, trung tâm thành phố Ninh Bình, ven sông Vân
Niên đại
Khoảng 1630 (thế kỷ XVII)
Thế kỷ XI (thời Lý)
Điểm nhấn
Hang động tự nhiên, tháp mộ cổ, bộ tượng đồng thế kỷ XVIII
Tượng Phật bà Quan Âm cao 10m, bia đá thời Lê, quang cảnh sông nước
Lễ hội chính
Lễ hội Quán Thế Âm (19/2 âm lịch)
Lễ hội chùa Non Nước (14-16/3 âm lịch)
Thích hợp cho
Người yêu khám phá hang động, du lịch biển
Người yêu lịch sử, tour tâm linh kết hợp Tràng An – Bích Động
Cả hai chùa đều có giá trị tương đương nhau về mặt tâm linh và lịch sử. Lựa chọn nên dựa trên lộ trình du lịch của bạn.
Sai lầm thường gặp khi tham quan Chùa Non Nước và cách tránh
Đi vào giờ cao điểm: Buổi sáng ngày lễ rất đông, khó di chuyển. Nên đi sớm lúc 7h hoặc chiều muộn 15h.
Không tìm hiểu trước lộ trình: Nhiều du khách lạc đường do không biết đường lên chùa nằm trong khu phức hợp. Hãy dùng bản đồ hoặc hỏi người dân địa phương.
Mặc trang phục không phù hợp: Chùa là nơi tôn nghiêm, tránh mặc quần áo ngắn, hở hang. Nên mang áo dài tay, quần dài.
Vứt rác bừa bãi: Khu di tích có hệ thống thùng rác, hãy giữ gìn vệ sinh chung.
Hướng dẫn chi tiết tham quan Chùa Non Nước trọn vẹn
Đối với Chùa Non Nước Đà Nẵng
Mua vé tham quan Ngũ Hành Sơn (giá khoảng 40.000 VNĐ/ người).
Leo bộ hoặc đi thang máy lên chùa (thang máy khoảng 15.000 VNĐ).
Thăm chính điện, động Huyền Không, vườn tháp, lên đỉnh núi ngắm toàn cảnh Đà Nẵng.
Kết hợp thăm làng đá mỹ nghệ Non Nước nổi tiếng nằm ngay dưới chân núi.
Thời gian lý tưởng: Sáng sớm hoặc chiều muộn để tránh nắng gắt.
Đối với Chùa Non Nước Ninh Bình
Gửi xe tại bãi đỗ ven quốc lộ 1 hoặc đi bộ từ trung tâm thành phố.
Leo bậc đá lên đến khuôn viên chùa, tham quan chùa chính, tượng Phật Quan Âm.
Ghé thăm đền thờ vua Đinh – Lê liền kề, viếng động Am Tiên nếu có thời gian.
Kết hợp tour du thuyền Tràng An – Tam Cốc cách đó 5 km.
Nên đi vào mùa khô (tháng 1-7) để thuận lợi di chuyển.
Không. Chùa Non Nước Đà Nẵng và chùa Linh Ứng (trên bán đảo Sơn Trà) là hai ngôi chùa khác nhau. Tuy nhiên, nhiều người nhầm lẫn vì đều ở Đà Nẵng. Chùa Linh Ứng nổi tiếng với tượng Phật Quan Âm 67 m, còn chùa Non Nước nằm trong Ngũ Hành Sơn có nhiều hang động.
Có cần phải đặt vé trước khi đi không?
Bạn chỉ cần mua vé tại chỗ, không cần đặt trước. Riêng dịp lễ hội lớn, lượng khách đông nên đến sớm để tránh xếp hàng dài lấy vé.
Giờ mở cửa chùa Non Nước là bao lâu?
Cả hai chùa đều mở cửa từ 6h sáng đến 17h30 chiều tất cả các ngày trong tuần, kể cả lễ Tết.
Chùa Non Nước có miễn phí vé cho người già, trẻ em không?
Tại Ngũ Hành Sơn, trẻ em dưới 1,2 m và người trên 60 tuổi được giảm 50% hoặc miễn phí tùy chính sách từng thời điểm. Chùa Non Nước Ninh Bình hiện miễn phí vé vào cửa, chỉ thu phí gửi xe.
Ở chùa Non Nước có ăn chay được không?
Có. Chùa thường có suất cơm chay miễn phí hoặc bán với giá rẻ cho khách thập phương. Bạn nên hỏi ban quản lý trước khi ăn để tránh lãng phí.
Kết luận
Chùa Non Nước (cả Đà Nẵng và Ninh Bình) là những điểm đến tâm linh và du lịch nổi bật của Việt Nam. Mỗi ngôi chùa đều mang trong mình những câu chuyện lịch sử, giá trị kiến trúc và trải nghiệm riêng, xứng đáng có mặt trong hành trình khám phá đất nước. Nếu bạn đam mê văn hóa, lịch sử và muốn tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn, hãy dành thời gian ghé thăm chùa Non Nước để cảm nhận trọn vẹn sự linh thiêng và hùng vĩ mà thiên nhiên, con người nơi đây ban tặng.
