Chợ Viềng là một trong những phiên chợ đặc biệt nhất của vùng đồng bằng Bắc Bộ và xứ Nghệ, thu hút hàng vạn du khách mỗi dịp đầu xuân. Không chỉ là nơi mua bán, chợ Viềng còn mang đậm giá trị tín ngưỡng cầu may, mua lộc đầu năm với những món đồ độc đáo từ cây cảnh, đồ gỗ, vật dụng gia đình đến đồ cổ. Mỗi tỉnh thành có một Chợ Viềng riêng, nhưng nổi tiếng nhất vẫn là chợ Viềng Vụ Bản (Nam Định) và chợ Viềng Quỳnh Lưu (Nghệ An). Hành trình tìm hiểu về phiên chợ này sẽ giúp bạn khám phá những tầng văn hóa dân gian sâu sắc và cách người Việt lưu giữ nét đẹp truyền thống.
Theo truyền thuyết, chợ Viềng ra đời từ thời nhà Lý, gắn liền với sự tích về công chúa Thiều Dung (hay còn gọi là Phạm Thị) – người đã dạy dân trồng dâu, nuôi tằm. Từ đó, chợ Viềng trở thành nơi giao thương nông cụ, giống cây trồng và đồ dùng sinh hoạt. Tuy nhiên, đến nay chợ Viềng đã biến thành phiên chợ đầu năm với chức năng chính là “mua may, bán rủi” – ai đi chợ cũng mong mua được một món đồ lấy lộc để cả năm hanh thông.
Đặc biệt, chợ Viềng thường họp duy nhất một ngày trong năm (mùng 8 tháng Giêng âm lịch), và kéo dài đến trưa là tan. Người bán chỉ mang đến một số lượng hàng nhất định, bán hết thì về. Không gian chợ tấp nập, náo nhiệt, nhưng lại không có tiếng chèo kéo hay mặc cả gắt gao. Đây là nét văn hóa rất riêng: người mua và người bán đều tin rằng việc mua bán diễn ra trong không khí vui vẻ, thoải mái sẽ mang lại nhiều tài lộc.
Cả hai chợ đều có chung một điểm: người tham gia đi chợ không nhất thiết phải mua thứ gì đó đắt tiền, mà chỉ cần chọn một món nhỏ như chiếc đũa, cây nến, hay một chậu cây cảnh cũng đủ để lấy may. Tuy nhiên, chợ Viềng Nam Định nổi bật hơn về quy mô và sự đa dạng của các loại cây cảnh, trong khi chợ Viềng Nghệ An lại thiên về đồ gỗ chạm khắc tinh xảo.
Những mặt hàng đặc trưng không thể bỏ qua tại chợ Viềng
Điều làm nên sức hút của chợ Viềng chính là sự độc đáo của các mặt hàng. Không giống các chợ phiên thông thường, nơi đây tập trung những sản phẩm mang đậm hơi thở đồng quê và tâm linh.
Cây cảnh, cây giống và những món lộc đầu năm
Người miền Bắc tin rằng mua cây cảnh ở chợ Viềng sẽ gặp nhiều may mắn trong năm mới. Các loại cây được ưa chuộng gồm cam, quất, chanh, ớt cảnh, hoa giấy, vạn niên thanh. Bên cạnh đó, cây giống như bưởi, nhãn, vải cũng được bày bán để nhà nông mua về trồng. Giá cả ở đây thường rất phải chăng, vì người bán chủ yếu là dân làng nghề địa phương, họ coi việc bán hàng là một cách “phát lộc” hơn là kinh doanh.
Đồ gỗ tại chợ Viềng Nghệ An nổi tiếng với độ tinh xảo. Những bức tượng gỗ, bàn thờ, khung tranh, đồ thờ được chạm khắc tay, mang đậm phong cách truyền thống. Nhiều người đến chợ để sắm bát hương, bộ tam sên, hay ấm chén bằng gốm sứ cao cấp. Vật phẩm phong thủy như tượng Phật, kỳ lân, tỳ hưu cũng được săn đón.
Nông cụ và sản phẩm thủ công
Chợ Viềng còn là thiên đường của những người yêu thích đồ thủ công. Từ cuốc, xẻng, liềm, hái đến rổ rá, thúng mủng, nón lá, tất cả đều được làm thủ công bởi làng nghề truyền thống. Ngày nay, dù cuộc sống đã hiện đại, nhưng nhiều người vẫn tìm đến chợ để mua những chiếc giần, sàng, nong, nia bằng tre – những vật dụng gợi nhớ ký ức quê hương.
Nghi lễ cầu may và không khí phiên chợ Viềng
Người dân địa phương thường chuẩn bị lễ vật gồm hương, hoa, quả, bánh kẹo để cúng thần chợ trước khi mở hàng. Sau đó, họ thắp hương và cầu mong một năm buôn may bán đắt. Đến chợ Viềng, bạn sẽ thấy cảnh tượng người mua người bán giao lưu thân tình, không hề có cảnh tranh giành, ồn ào. Mọi người đều nói chuyện nhẹ nhàng, chúc tụng nhau những điều tốt đẹp.
Một chi tiết thú vị: người bán hàng ở đây thường không nói thách, hoặc nếu có thì cũng rất ít. Vì họ quan niệm “bán được cho người có duyên” hơn là bán giá cao. Người mua cũng không trả giá kỹ, chủ yếu chọn món đồ ưng ý rồi thanh toán. Chính vì thế, chợ Viềng là nơi bạn dễ dàng mua được những món đồ chất lượng với giá gốc.
Kinh nghiệm đi chợ Viềng: thời gian, địa điểm và cách di chuyển
Để có trải nghiệm trọn vẹn tại chợ Viềng, bạn cần nắm một số thông tin thực tế sau đây:
Thời gian lý tưởng: Nên đến từ 6h sáng đến 10h sáng ngày mùng 8 tháng Giêng. Càng về trưa, hàng hóa càng vơi và không khí cũng bớt náo nhiệt.
Địa chỉ chợ Viềng Nam Định: Xã Yên Thắng, huyện Ý Yên (cách trung tâm thành phố Nam Định khoảng 20 km). Nếu đi từ Hà Nội,
Chợ Viềng họp vào mùng 8 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Một số nơi có thể kéo dài thêm ngày 9, nhưng phần lớn chỉ diễn ra trong ngày chính hội.
Đến chợ Viềng nên mua gì để lấy may?
Bạn nên mua một cành lộc (cây xanh nhỏ), một chiếc đũa, một bát muối, hoặc một món đồ gỗ nhỏ. Người miền Bắc thường mua cây quất, cây cam cảnh; người Nghệ An ưa chuộng tượng gỗ phật bà hoặc bộ ấm trà.
Chợ Viềng có đông đúc không?
Rất đông. Lượng người đổ về chợ có thể lên đến hàng chục ngàn lượt. Vì vậy, bạn nên đến sớm để tránh ùn tắc giao thông và phải chen chúc.
Có thể mua đồ online tại chợ Viềng không?
Hiện nay, một số người bán hàng tại chợ Viềng đã bắt đầu livestream và nhận đặt hàng online. Tuy nhiên, trải nghiệm trực tiếp vẫn là tuyệt vời nhất vì bạn sẽ được hòa mình vào không khí lễ hội.
Chợ Viềng có thu phí tham quan không?
Không. Vào chợ hoàn toàn miễn phí. Bạn chỉ mất tiền mua đồ hoặc ăn uống.
Kết luận
Chợ Viềng không chỉ là một phiên chợ thông thường mà còn là bức tranh văn hóa sống động của người Việt. Đến với chợ Viềng, bạn được trải nghiệm không khí xuân rộn ràng, tìm hiểu về tín ngưỡng cầu may và sở hữu những món đồ thủ công mang giá trị tinh thần to lớn. Dù bạn là người yêu cây cảnh, đồ cổ hay đơn giản chỉ muốn tìm một góc nhỏ yên bình đầu năm, chợ Viềng đều đáp ứng được. Hãy lên kế hoạch ghé thăm phiên chợ đặc biệt này vào dịp đầu xuân để bắt đầu một năm mới tràn đầy may mắn và tài lộc.
