Di tích Xẻo Quýt là một trong những điểm đến lịch sử tiêu biểu của tỉnh Đồng Tháp, nằm ẩn mình giữa vùng sông nước Cửu Long. Đây không chỉ là nơi ghi dấu những năm tháng kháng chiến hào hùng của quân và dân ta, mà còn là một khu du lịch sinh thái hấp dẫn với hệ sinh thái rừng tràm nguyên sơ. Trong 100 từ đầu tiên này,
Di tích Xẻo Quýt tọa lạc tại ấp Phú Thọ, xã Mỹ Long, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Đây từng là căn cứ địa quan trọng của Tỉnh ủy Đồng Tháp trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954–1975). Với diện tích hơn 50 ha, khu di tích được bao phủ bởi rừng tràm, rừng cây gỗ tạp và hệ thống kênh rạch chằng chịt, tạo nên một vùng sinh thái đặc trưng của miền Tây Nam Bộ.
Khu di tích được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1988. Hằng năm, nơi đây thu hút hàng ngàn lượt khách tham quan, từ các đoàn cựu chiến binh, học sinh, sinh viên cho đến du khách trong và ngoài nước muốn tìm hiểu về lịch sử và trải nghiệm không gian thiên nhiên hoang dã.
Vị trí địa lý và cách di chuyển đến Di tích Xẻo Quýt
Di tích Xẻo Quýt nằm cách trung tâm thành phố Cao Lãnh khoảng 30 km về phía nam. Từ quốc lộ 30, du khách rẽ theo đường tỉnh 345 khoảng 10 km là đến. Cung đường đi khá thuận lợi, có thể di chuyển bằng ô tô, xe máy hoặc xe khách.
Ngày nay, nhiều công ty du lịch đã đưa Xẻo Quýt vào tour tuyến kết nối với các điểm đến nổi tiếng khác ở Đồng Tháp như Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc, làng hoa Sa Đéc, Vườn Quốc gia Tràm Chim,… giúp du khách dễ dàng lên lịch trình khám phá trọn vẹn.
Lịch sử hình thành và vai trò của Di tích Xẻo Quýt trong kháng chiến
Xẻo Quýt vốn là một vùng đất hoang vu, nhiều cây bụi và kênh rạch, rất thích hợp để làm căn cứ bí mật. Từ năm 1960, Tỉnh ủy Đồng Tháp đã chọn nơi đây xây dựng căn cứ kháng chiến. Nhờ địa hình hiểm trở, cây cối rậm rạp, lại có hệ thống đường thủy kín đáo, nơi đây trở thành trung tâm chỉ huy, huấn luyện, hội họp của các đồng chí lãnh đạo tỉnh trong suốt 15 năm.
Trong chiến tranh, khu căn cứ này nhiều lần bị địch càn quét, ném bom nhưng nhờ chiến thuật đào hầm, xây dựng công trình ngầm và sự che chở của người dân địa phương, căn cứ vẫn đứng vững. Hiện nay, tại khu di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật, hầm bí mật, nhà làm việc, nơi ăn ở của các cán bộ – tất cả đã được phục dựng nguyên trạng để phục vụ tham quan.
Kiến trúc và các công trình tiêu biểu tại Di tích Xẻo Quýt
Hệ thống hầm bí mật và lô cốt
Tại Di tích Xẻo Quýt, du khách có thể tận mắt nhìn thấy những hầm bí mật được đào dưới lòng đất, có cửa ngụy trang bằng lá cây. Một số hầm dài hàng trăm mét, nối liền các khu vực làm việc và nơi trú ẩn. Hầm được thiết kế thông gió tự nhiên, có lối thoát hiểm ra sông, rất tinh vi và an toàn.
Nhà làm việc của Tỉnh ủy
Các ngôi nhà bằng gỗ, lợp lá dừa nước được phục dựng lại trên nền đất cũ. Trong đó trưng bày bàn ghế, giường, đèn dầu, tài liệu, bản đồ thời chiến. Không gian tái hiện chân thực đời sống và làm việc của các cán bộ trong thời kỳ kháng chiến.
Nhà trưng bày hiện vật
Khu nhà trưng bày chứa hơn 300 hiện vật gốc, bao gồm vũ khí, quân trang, dụng cụ sinh hoạt, thư từ, ảnh tư liệu. Đây là nơi giúp du khách hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử và sự hy sinh của cha ông.
Bia tưởng niệm và khu tượng đài
Một tượng đài lớn được đặt ở trung tâm khu di tích, khắc họa hình ảnh các chiến sĩ cách mạng trong tư thế hiên ngang. Bia tưởng niệm ghi danh những người con ưu tú của Đồng Tháp đã ngã xuống tại vùng đất này.
Di tích Xẻo Quýt không chỉ là nơi bảo tồn những dấu ấn chiến tranh, mà còn là trường học lịch sử sống động cho thế hệ trẻ. Hằng năm, nhiều trường học tổ chức cho học sinh, sinh viên đến tham quan, học tập ngoại khóa, nghe thuyết minh về tinh thần đấu tranh kiên cường của dân tộc.
Ngoài ra, di tích còn góp phần quảng bá hình ảnh Đồng Tháp nói riêng và Việt Nam nói chung, tạo ra sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo, kết hợp giữa tham quan và nghỉ dưỡng sinh thái.
Khu du lịch sinh thái Xẻo Quýt – Trải nghiệm thiên nhiên miệt vườn
Rừng tràm nguyên sinh và hệ động thực vật phong phú
Toàn bộ khu di tích được bao phủ bởi rừng tràm xanh mát, xen lẫn các loại cây bản địa như gừa, sung, bần, cóc. Hệ thống kênh rạch đan xen như mạng nhện, nước trong vắt. Đây là môi trường sống lý tưởng của nhiều loài chim nước, cá, rắn, kỳ đà, rùa. Du khách có thể ngồi xuồng ba lá len lỏi qua những con rạch nhỏ, nghe tiếng chim hót và cảm nhận không khí trong lành.
Các hoạt động trải nghiệm tại Xẻo Quýt
Đi thuyền, xuồng ba lá trên kênh rạch
Tham quan hầm bí mật và nhà trưng bày
Câu cá, chèo thuyền kayak
Thưởng thức ẩm thực đồng quê: cá lóc nướng trui, lẩu măng chua, gỏi nhãn, cơm lam
Bảng so sánh: Di tích Xẻo Quýt và một số di tích lịch sử khác ở Đồng bằng sông Cửu Long
Tiêu chí
Di tích Xẻo Quýt (Đồng Tháp)
Khu căn cứ Tà Thiết (Bình Phước)
Địa đạo Củ Chi (TP.HCM)
Loại hình
Căn cứ Tỉnh ủy + sinh thái
Căn cứ Trung ương Cục
Hệ thống địa đạo chiến đấu
Diện tích
~50 ha
~20 ha
~250 ha
Hoạt động chính
Tham quan hầm, đi xuồng, du lịch sinh thái
Tham quan khu căn cứ, hội thảo
Trải nghiệm địa đạo, bắn súng
Đặc trưng
Rừng tràm, kênh rạch, hầm bí mật
Rừng cao su, hầm ngầm
Địa đạo ba tầng, phòng họp dưới lòng đất
Thời gian tham quan lý tưởng
2–3 tiếng
1–2 tiếng
3–4 tiếng
Lợi ích và hạn chế khi tham quan Di tích Xẻo Quýt
Lợi ích
Giáo dục lịch sử thực tế, bồi đắp lòng yêu nước cho thế hệ trẻ
Được hòa mình vào thiên nhiên, giảm stress, cảm nhận cuộc sống miền Tây
Chi phí tham quan thấp, phù hợp mọi đối tượng du khách
Kết hợp được nhiều hoạt động: tham quan, ăn uống, nghỉ dưỡng
Hạn chế
Cơ sở hạ tầng dịch vụ còn hạn chế, chưa có nhiều khách sạn cao cấp gần khu di tích
Mùa mưa có thể gây ngập một số khu vực, ảnh hưởng đến trải nghiệm đi xuồng
Thiếu các biển chỉ dẫn chi tiết bằng tiếng Anh cho khách quốc tế
Những sai lầm thường gặp khi tham quan Di tích Xẻo Quýt và cách tránh
Không tìm hiểu trước về lịch sử: Nhiều người chỉ đến chụp ảnh mà bỏ qua phần thuyết minh. Cách tránh: nên thuê hướng dẫn viên hoặc đọc trước thông tin trên website chính thức.
Đi sai thời điểm: Mùa lũ (tháng 9–11) nước dâng cao dễ gây ngập. Thời điểm tốt nhất là từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau, mùa khô, thời tiết mát mẻ.
Mặc quần áo không phù hợp: Diện váy ngắn, giày cao gót sẽ khó di chuyển trong rừng. Nên mặc quần dài, áo cộc tay, đi giày bata hoặc dép bền.
Bỏ qua đồ chống muỗi và nước uống: Khu vực rừng tràm có nhiều muỗi, nên mang theo thuốc xịt và nước đầy đủ.
Lưu ý quan trọng khi tham quan và bảo tồn Di tích Xẻo Quýt
Không mang vũ khí, chất cháy nổ vào khu vực di tích.
Không bẻ cành, hái lá, xả rác bừa bãi, giữ gìn cảnh quan thiên nhiên.
Tôn trọng các hiện vật, không chạm tay vào các hầm bí mật nếu không được phép.
Khi đi xuồng, ngồi đúng tư thế, không đứng lên, không rung lắc xuồng.
Liên hệ trước ban quản lý nếu đi theo đoàn lớn để được hỗ trợ thuyết minh và sắp xếp bữa ăn.
Di tích Xẻo Quýt mở cửa tất cả các ngày trong tuần, từ 7h00 đến 17h00. Vào các ngày lễ lớn, lượng khách đông hơn nên có thể đến sớm để tránh đông đúc.
Giá vé tham quan Di tích Xẻo Quýt bao nhiêu?
Giá vé dao động từ 20.000 – 30.000 đồng/người lớn, trẻ em dưới 1,2m được miễn phí. Phí đi xuồng ba lá khoảng 30.000 – 50.000 đồng/người tùy tuyến. Dịch vụ ăn uống tính riêng.
Di tích Xẻo Quýt có chỗ nghỉ ngơi qua đêm không?
Hiện tại, trong khuôn viên có một số nhà sàn cho thuê nghỉ qua đêm với giá sinh hoạt. Tuy nhiên, tiện nghi còn đơn giản, du khách có thể chọn homestay hoặc khách sạn tại thành phố Cao Lãnh cách đó 30 phút lái xe.
Di tích Xẻo Quýt có phù hợp với trẻ em không?
Rất phù hợp. Trẻ em có thể đi xuồng, xem hầm, khám phá thiên nhiên, vui chơi trong khuôn viên. Cần giám sát trẻ khi ở gần các lối đi hẹp và kênh nước.
Có thể chụp ảnh tự do tại Di tích Xẻo Quýt không?
Du khách có thể chụp ảnh tại tất cả các khu vực ngoài trời và khu trưng bày, không cần xin phép. Tuy nhiên, không được sử dụng đèn flash nếu hiện vật dễ bị tác động bởi ánh sáng.
Di tích Xẻo Quýt có gì đặc biệt so với các di tích khác ở Đồng Tháp?
Điểm nổi bật là sự kết hợp giữa di tích lịch sử và khu sinh thái tự nhiên. Du khách không chỉ học về lịch sử mà còn có trải nghiệm sông nước đặc trưng miền Tây – điều mà các di tích thuần túy khác không có.
Kết luận
Di tích Xẻo Quýt là một địa chỉ đỏ mang đậm dấu ấn lịch sử và vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ. Đến với Xẻo Quýt, bạn không chỉ sống lại những ngày tháng kháng chiến gian khổ mà còn được thư giãn giữa miệt vườn sông nước Cửu Long. Với những giá trị to lớn về mặt lịch sử, văn hóa và du lịch, nơi đây xứng đáng là điểm đến không thể bỏ qua trong hành trình khám phá vùng đất sen hồng Đồng Tháp. Hãy lên kế hoạch và ghé thăm Di tích Xẻo Quýt để cảm nhận trọn vẹn hồn thiêng dân tộc và hơi thở của miền Tây yêu dấu.
